Η ‘ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΘΕΑΤΡΟΥ SFORARIS, ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΤΟ 2006 ΑΠΟ ΠΕΝΤΕ ΝΕΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ, ΑΠΟΦΟΙΤΟΥΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΟΥ Α.Π.Θ. Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΓΙΟΙ ΚΑΙ ΚΟΡΕΣ, ΜΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΘΗΚΕ ΣΤΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΑΘΗΝΩΝ 2012, ΠΕΡΙΟΔΕΥΕΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΣΕ ΣΤΑΘΕΡΗ ΒΑΣΗ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΘΕ ΔΕΥΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ.
Η παράσταση Παραλογές ή Μικρές καθημερινές τραγωδίες, θα επαναληφθεί για 20 μόνο παραστάσεις στο BIOS, Πειραιώς 84, από τη Δευτέρα 11 Οκτωβρίου και κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 21:15 μ.μ. Η παράσταση αποτελεί συμπαραγωγή της Εταιρείας Θεάτρου Sforaris και του Φεστιβάλ Αθηνών.
Η Εταιρεία Θεάτρου Sforaris, συμμετείχε στο φετινό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών με την παράσταση Παραλογές ή Μικρές καθημερινές τραγωδίες (εκδοχή ΙΙ). Ημερομηνίες παραστάσεων:21 και 22 Ιουνίου 2010 Γκαράζ Κτηρίου Δ, Πειραιώς 260.
Ακολουθούν φωτογραφίες, δημοσιεύματα και κριτικές για την παράσταση.
ΑΘΗΝΟΡΑΜΑ, από την Ιλειάνα Δημάδη
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, του Γρηγόρη Ιωαννίδη
ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, από τη Λουίζα Αρκουμανέα
ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, από την Αστερόπη Λαζαρίδου
ΠΟΝΤΙΚΙ ART
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, από την Όλγα Σελλά
ΑΘΗΝΟΡΑΜΑ, από τη Μαρία Κρύου
ΠΟΝΤΙΚΙ ART ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, από την Αστερόπη Λαζαρίδου
ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ, από τη Στέλλα Χαραμή
ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, από τον Σταύρο Ξηντάρα
Η ΑΥΓΗ. από τη Μαρίνα Κόντη
LIFO, από τον Χρήστο Παρίδη
ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ,Έφη Μαρίνου
ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, Αντιγόνη Καράλη
ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, Α. Λαζαρίδου
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Ολγα Σελλά εφ, Η εφημερίδα του Ελληνικού Φεστιβάλ, από την Έλενα Χρηστοπούλου
Η ΑΥΓΗ, Ιωάννα Μεϊτάνη
Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, από την Ιωάννα Κλεφτόγιαννη
Η Εταιρεία Θεάτρου Sforaris, συμμετέχει στο φετινό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών με την παράσταση Παραλογές ή Μικρές καθημερινές τραγωδίες (εκδοχή ΙΙ).
Οι παραστάσεις θα δοθούν 21 και 22 Ιουνίου 2010, στο Γκαράζ του Κτηρίου Δ, στους χώρους της Πειραιώς 260.
Πρόκειται για σπονδυλωτή παράσταση-εγκατάσταση, βασισμένη στις ιστορίες 4 δημοτικών τραγουδιών (Παραλογών) και σε στίχους ποιημάτων του Τάσου Λειβαδίτη.
Οι Παραλογές είναι πολύστιχα αφηγηματικά τραγούδια, που συγγενεύουν με τα ακριτικά. Παρουσιάζουν έντονο παραμυθικό- εξωλογικό στοιχείο, γρήγορη διήγηση με χρονικά χάσματα και έντονη δραματικότητα. Έχουν χρησιμοποιηθεί οι εξής: Της σκοτωμένης, Η μάνα η φόνισσα, Τα αγαπημένα αδέρφια και η κακή γυναίκα, Η γυναίκα βοσκός.
Κοινό θέμα των ιστοριών της παράστασης, ένα «επικίνδυνο» για τον ηθικό κοινωνικό κώδικα γεγονός και οι συγκρούσεις που αυτό φέρει μέσα σε μια οικογένεια, με τελική κατάληξη έναν φόνο.
Στην Παραλογή Της Σκοτωμένης, τρία αδέρφια σκοτώνουν την αγαπημένη τους αδερφή, όταν θεωρήσουν πως τους ατίμασε μιλώντας στο γιο του Ρήγα. Ο νέος, μόλις μάθει τα φρικτά νέα αυτοκτονεί. Οι οικογένειες, τους θάβουν σε διπλανούς τάφους, από όπου φυτρώνουν μία λεμονιά και ένα κυπαρίσσι. Τα δύο δέντρα, ακολουθώντας το παράδειγμα των νεκρών νέων, γέρνουν το ένα προς το άλλο, σαν να πρόκειται να φιληθούν, στοιχειώνοντας τη ζωή των δολοφόνων τους.
Στην Παραλογή Τα αγαπημένα αδέρφια και η κακή γυναίκα, ένας αδερφός είναι ερωτευμένος με τη γυναίκα του αγαπημένου του αδερφού. Εκείνη, του βάζει την ιδέα να τον σκοτώσει για να την παντρευτεί. Η αφορμή θα είναι απλή: Θα του ζητήσει να μοιράσουν τα πατρικά κτήματα. Ο ίδιος θα απαιτήσει τα πιο καρπερά και έτσι ο άλλος θα θυμώσει. Πάνω στον καυγά, θα τον σκοτώσει με ένα μαχαίρι. Η συζήτηση μεταξύ των αδελφών θα γίνει, όχι όμως και ο καυγάς, αφού ο αδικημένος αδερφός, προκειμένου να μην μαλώσει με τον αγαπημένο του αδερφό, δέχεται να πάρει τα πιο άγονα κτήματα, αφήνοντας σε εκείνον τα πιο καρπερά. Ο παρ’ ολίγον αδελφοκτόνος, αφού αναλογιστεί τι πήγε να κάνει, γυρίζει στο σπίτι και δολοφονεί τη νύφη και ερωμένη του.
Στην Παραλογή Η μάνα η φόνισσα, μια γυναίκα σκοτώνει το μονάκριβο παιδί της, όταν αυτό ανακαλύψει την εξωσυζυγική της σχέση. Του βγάζει τα εντόσθια και αφού τα μαγειρέψει, προσφέρει το συκώτι σαν γεύμα στον άντρα της. Το συκωτάκι του παιδιού μιλάει και φανερώνει στον άντρα το έγκλημα. Εκείνος με τη σειρά του, της κόβει το κεφάλι και το κομματιάζει σε έναν νερόμυλο.
Στην Παραλογή Η Γυναίκα βοσκός, ένας νιόπαντρος άντρας αφήνει τη γυναίκα του και φεύγει για κυνήγι. Τα αδέρφια και η μάνα του, την κουρεύουν και τη διώχνουν στα βουνά. Όταν μετά από χρόνια εκείνος επιστρέψει, την αναζητά. Η μάνα του, του λέει πως δήθεν πέθανε. Εκείνος το αμφισβητεί και η μάνα του ορκίζεται. Σε αντίθετη περίπτωση, αν λέει ψέματα και η γυναίκα του ζει, του επιτρέπει να της κόψει το κεφάλι. Ο νέος βρίσκει ζωντανή τη γυναίκα του να βόσκει το κοπάδι της και την παρουσιάζει στη μάνα του. Το τέλος της είναι αναπόφευκτο.
Το παράλογο της ύπαρξης, η συναισθηματική “τρύπα” που προκαλεί στον άνθρωπο η επίγνωση ότι κάποτε θα πεθάνει, αυτό το ανικανοποίητο και μεταφυσικό, σχολιάζεται με εικόνες από έργα του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη.
Έχουν χρησιμοποιηθεί στίχοι από τις συλλογές: Μικρό βιβλίο για μεγάλα όνειρα, Νυχτερινός επισκέπτης («Διασπορά», «Μικρές ιστορίες», «Απ’ το ημερολόγιο ενός υπηρέτη»), Σκοτεινή πράξη, Ο διάβολος με το κηροπήγιο, Βιολί για μονόχειρα, Ανακάλυψη («Το έγκλημα, ο ποιητής και μερικά μήλα», «Από τις εξομολογήσεις του Ματθία Χ.»), Βιολέτες για μια εποχή.
Η παράσταση δεν προσεγγίζει λαογραφικά τις Παραλογές ούτε και αναζητά ψυχολογικά κίνητρα ή συνέπειες, αλλά επιχειρεί να ξεκλειδώσει ένα υλικό που θεωρείται λανθασμένα ως μουσειακό. Οι ηθοποιοί εναλλάσσονται σε ρόλους αφηγητή και δραματικού προσώπου, παράγουν ήχους, δημιουργούν, επεξεργάζονται και προβάλλουν εικόνες, συνθέτουν και διαλύουν σε ζωντανό χρόνο το ζοφερό κόσμο των δημοτικών τραγουδιών, παρουσιάζοντας τα μέσα και τις τεχνικές που χρησιμοποιούν.
Η παράσταση Παραλογές ή Μικρές καθημερινές τραγωδίες, παρουσιάστηκε στους εσωτερικούς χώρους του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, τη Δευτέρα 1η Μαρτίου 2010.
Το τελικό αποτέλεσμα προέκυψε από τη συνομιλία των κειμένων με τα έργα της μόνιμης και περιοδικής έκθεσης του Μουσείου-Έλληνες ζωγράφοι από τη συλλογή της Εθνικής Τράπεζας-και τα βίντεο της εικαστικού Κατερίνας Αποστολίδου και έδωσε την ελευθερία στους θεατές να σταθούν σε διαφορετικά σημεία του Μουσείου και να αναπτύξουν τη δική τους σχέση τόσο με τον χώρο όσο και με την εξέλιξη των ιστοριών.
Η Εταιρεία Θεάτρου Sforaris, συμμετέχοντας στο πρόγραμμα ArtLocus του Εθνικού Κέντρου Θεάτρου και Χορού, παρουσίασε τις ''Παραλογές ή Μικρές Καθημερινές Τραγωδίες'' στο παλιό Σαπωνοποιείο-Eλαιουργείο Χαριλάου στην Ελευσίνα στις 22 Αυγούστου 2009 και στον Ρώσικο Ναύσταθμο στον Πόρο στις 26 και 27 Αυγούστου 2009.
Τι είναι το ArtLocus- ''Όλος ο Τόπος μια Σκηνή''
Το Εθνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού θέτει ως μία από τις προτεραιότητές του την αποκέντρωση της καλλιτεχνικής δράσης και την αποσυμφόρηση της μητρόπολης. Με στόχο, αφενός, τη στήριξη ερευνητικών ομάδων θεάτρου και χορού που δεν επιχορηγούνται από την πολιτεία, και, αφετέρου, την τόνωση της τοπικής κοινωνίας της περιφέρειας, διοργανώνει το πρόγραμμα ArtLocus: όλος ο Τόπος μια Σκηνή, σε συνεργασία με Δήμους της χώρας που διαθέτουν αναξιοποίητους -πλην ιδιαίτερους αισθητικά ή/και ιστορικά- Δημόσιους Χώρους και οι οποίοι είναι πρόθυμοι να τους παραχωρήσουν για τη χρήση και την ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους από ομάδες παραστατικών τεχνών.
Οι ομάδες που συμμετέχουν είναι οι: ''Εταιρεία Θεάτρου Sforaris'' με την παράσταση Παραλογές ή Μικρές Καθημερινές τραγωδίες (Μια σπονδυλωτή παράσταση πάνω στις ιστορίες τριών δημοτικών τραγουδιών-τριών Παραλογών και σε στίχους ποιημάτων του Τάσου Λειβαδίτη), το ''Χοροθέατρο Μετ εμποδίων'' με την παράσταση Τα γενέθλια, οι ''Motus Terrae'' με την παράσταση [Πόλη: γένους θηλυκού] και οι ''Τσιριτσάντσουλες'' με τον Κύκλωπα του Ευριπίδη.
Θα ακουλουθήσουν άλλοι τρεις σταθμοί, στους Δήμους που επελέγησαν για το πρόγραμμα ArtLocus.:
Άργος-Στρατώνες Καποδίστρια στις 9 και 10 Σεπτεμβρίου
Η Εταιρεία Θεάτρου Sforarisσυμμετέχοντας στο πρόγραμμα ArtLocus του Εθνικού Κέντρου Θεάτρου και Χορού,προετοιμάζει την παράσταση Παραλογές ή Μικρές καθημερινές τραγωδίες.Πρόκειται για μία σπονδυλωτή παράσταση, το κείμενο της οποίας στήθηκε πάνω στις ιστορίες τριών δημοτικών τραγουδιών-τριών “Παραλογών”[1]-και σε εικόνες ποιημάτων του Τάσου Λειβαδίτη.Οι Παραλογές αυτές είναι οι: Της σκοτωμένης, Τα αγαπημένα αδέρφια και η κακή γυναίκα, και Η μάνα η φόνισσα.
Στην Παραλογή Της Σκοτωμένης, τρία αδέρφια σκοτώνουν την αγαπημένη τους αδερφή, όταν θεωρήσουν πως τους ατίμασε μιλώντας στο γιο του Ρήγα. Ο νέος, μόλις μάθει τα φρικτά νέα αυτοκτονεί. Οι οικογένειες, τους θάβουν σε διπλανούς τάφους, από όπου φυτρώνουν μία λεμονιά και ένα κυπαρίσσι. Τα δύο δέντρα, ακολουθώντας το παράδειγμα των νεκρών νέων, γέρνουν το ένα προς το άλλο, σαν να πρόκειται να φιληθούν, στοιχειώνοντας τη ζωή των δολοφόνων τους.
Στα Αγαπημένα αδέρφια και την κακή γυναίκα, ένας αδερφός είναι ερωτευμένος με τη γυναίκα του αγαπημένου του αδερφού. Εκείνη, του βάζει την ιδέα να τον σκοτώσει για να την παντρευτεί. Η αφορμή θα είναι απλή: Θα του ζητήσει να μοιράσουν τα πατρικά κτήματα. Ο ίδιος θα απαιτήσει τα πιο καρπερά και έτσι ο άλλος θα θυμώσει. Πάνω στον καυγά, θα τον σκοτώσει με ένα μαχαίρι. Η συζήτηση μεταξύ των αδελφών θα γίνει, όχι όμως και ο καυγάς, αφού ο αδικημένος αδερφός, προκειμένου να μην μαλώσει με τον αγαπημένο του αδερφό, δέχεται να πάρει τα πιο άγονα κτήματα, αφήνοντας σε εκείνον τα πιο καρπερά. Ο παρ’ ολίγον αδελφοκτόνος, αφού αναλογιστεί τι πήγε να κάνει, γυρίζει στο σπίτι και δολοφονεί τη νύφη και ερωμένη του.
Στο Η μάνα η φόνισσα μια γυναίκα σκοτώνει το μονάκριβο παιδί της, όταν αυτό ανακαλύψει την εξωσυζυγική της σχέση και αφού το μαγειρέψει, το προσφέρει σαν γεύμα στον άντρα της. Αυτός με τη σειρά του, όταν καταλάβει τί έχει συμβεί, της κόβει το κεφάλι και το κομματιάζει σε έναν νερόμυλο.
Το παράλογο της ανθρώπινης ύπαρξης, η συναισθηματική “τρύπα” που προκαλεί στο ανθρώπινο είδος η επίγνωση ότι κάποτε θα πεθάνει, αυτό το ανικανοποίητο και το μεταφυσικό, έρχονται να σχολιαστούνε με εικόνες, λέξεις και διασκευασμένες προτάσεις από έργα του ποιητή Τάσου Λεβαδίτη.
Έχουν χρησιμοποιηθεί αυτούσιοι και διασκευασμένοι στίχοι από τα έργα :
Διασπορά, Νυχτερινός επισκέπτης, Μικρές ιστορίες, Απ’ το ημερολόγιο ενός υπηρέτη, Σκοτεινή πράξη, Ο διάβολος με το κηροπήγιο, Βιολί για μονόχειρα, Το έγκλημα , ο ποιητής και μερικά μήλα, Από τις εξομολογήσεις του Ματθία Χ., Βιβλίο για μεγάλα όνειρα, Βιολέτες για μια εποχή.
Σκηνοθετικό σημείωμα
Η παράσταση αυτή δεν ασχολείται με τα κίνητρα των φόνων. Δεν ψάχνουμε αιτίες και ενόχους. Παρακολουθούμε τη διαδρομή “καθημερινών ανθρώπων” που έφτασαν σε ακραίες στιγμές. Αφορμή στάθηκαν οι σοκαριστικές ιστορίες τριών δημοτικών τραγουδιών.
Ανταποκριθήκαμε στην πρόκληση να επαναδιαπραγματευθούμε το υλικό των τραγουδιών αυτών, που θεωρείται σχεδόν μουσειακό, γιατί πιστεύουμε πως το κλασικό μπορεί να είναι πραγματικά ριζοσπαστικό. Με την έννοια της διαφυγής από την αέναη ανάγκη να είναι κανείς μοντέρνος. Κάτι που αντέχει στη σκηνή, είναι εκ φύσεως ζωντανό, άρα ενδιαφέρον. Έτσι, χρησιμοποιήσαμε τρεις βίαιες ιστορίες, κλασικές στη δημοτική μας παράδοση, με στέρεη δομή, δυνατές εικόνες και μεγάλη αφηγηματική δύναμη και τις επεξεργαστήκαμε με τα ποιήματα του καταλληλότερου ίσως εκφραστή του παράλογου της ανθρώπινης ύπαρξης, Τάσου Λειβαδίτη.
Δεν μας ενδιαφέρει η λαογραφική προσέγγιση των Παραλογών ούτε και η “δραματοποίηση” μη θεατρικών κειμένων. Η αισθητική του συνολικού έργου και η προσέγγισή είναι σύγχρονη. Οι επιλεγμένοι μη θεατρικοί χώροι, με το αποτύπωμα της παρόδου του χρόνου πάνω τους, κυοφορούν κάτι γοητευτικό και ανεκμετάλλευτο, που μπορεί να ανοίξει τις κλειστές πόρτες κειμένων που αρχικά δεν προορίζονταν για την σκηνή. Θελήσαμε να δημιουργήσουμε μια παράσταση- εγκατάσταση-βόλτα σε αυτούς τους χώρους, μια site- specific promenade performance, η οποία θα δίνει την ελευθερία στους θεατές να σταθούν σε διαφορετικά σημεία παρακολουθώντας την εξέλιξη των ιστοριών και να αναπτύξουν ταυτόχρονα τη δική τους σχέση με τον χώρο και τα κείμενα.
Στο ξεδίπλωμα των ιστοριών συμμετέχουν 4 γυναίκες ηθοποιοί, που αλλάζουν “στρατόπεδο” από ιστορία σε ιστορία, έτσι ώστε όλοι να έχουν υπάρξει στο τέλος θύτης και θύμα. Όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Όλοι εμπεριέχουμε τον αθώο και τον ένοχο. Η ανθρώπινη συμπεριφορά ήταν ανέκαθεν μη προβλέψιμη.
Οι μουσικοί σχολιασμοί, οι ήχοι, το φως και το σκοτάδι παίζουν έναν αναπόσπαστο ρόλο στην παράσταση, συμβάλλουν στο σχεδιασμό «σκηνικού χώρου» και αποτελώντας τελικά μέρος της δραματουργίας.
Το αποτέλεσμα πρέπει να είναι ένα ανοιχτό πεδίο. Μέλημά μας είναι να μην επιβάλλουμε έναν και μοναδικό τρόπο σκέψης. Η άνευ ορίων σκέψη και διαλεκτική με τα προσλαμβάνοντα είναι για μας, η μόνη υγεία.
[1] ΠΑΡΑΛΟΓΗ: Δημοτικό τραγούδι με αφηγηματική μορφή και φανταστική υπόθεση, Τεγόπουλος-Φυτράκης, Ελληνικό Λεξικό, Αθήνα 1995
Η ΑΥΓΗ, Ιωάννα Μεϊτάνη
